Beograd 15.03.2025. Protest 15 za 15, najveći protest Foto: Vladislav Mitić/Nova.rs autokomanda, protest, studenti
Под силниот притисок на студентските протести и блокади, вечерва Србија доби неочекуван пресврт – претседателот Александар Вучиќ најави вонредни парламентарни избори, без да го соопшти точниот датум. Властите ова го претставуваат како „прифаќање на барањата на студентите“, додека опозицијата и учесниците во протестите го толкуваат како директен резултат на масовната улична мобилизација.
Во текот на денот, студентите организираа национална акција под мотото „Распиши победа“, собирајќи потписи низ речиси 500 пунктови во повеќе од 100 градови и општини. Според информациите од терен, на многу локации се формираа долги редици и недостасуваа печатени формулари, додека на пунктовите во Белград се појавија универзитетски професори и јавни личности, меѓу кои и ректорот на Универзитетот во Белград, Владан Ѓокиќ.
Организаторите потенцираа дека потписите се симболичен начин за мапирање поддршка и „умрежување“ со граѓаните, а не формална петиција со правни последици. Текстот на формуларот се повикува на член 109 од Уставот на Србија, барајќи Владата да достави предлог за распуштање на Народното собрание и распишување вонредни избори. Сепак, иницијативата не се смета за официјален поднесок што институциите мораат да го процесираат автоматски.
Контекстот на студентските блокади е тесно поврзан со трагедијата во Нови Сад, кога пад на натстрешница на железничка станица однесе 16 животи. Овој настан ја зголеми јавната загриженост за корупција и институционална негрижа, и ги поттикна студентите да бараат конкретна политичка одговорност.
Во својата вечерна изјава, Вучиќ нагласи дека изборите ќе следат „наскоро“ и упати порака до иницијаторите дека „нема да бидат толку среќни кога ќе ги пребројат гласовите“, најавувајќи победа на неговата партија во целата Србија. Претходно, тој само најавуваше можни избори во 2026 година, со опции како мај или крајот на годината, без прецизен календар. Сега дебатата се премести од „дали“ кон „кога“ и „под кои услови“ ќе се одржат изборите, во атмосфера на продолжени студентски притисоци и контра-митинзи.
